Het laatste nieuws

Wie om zijn gezondheid geeft, zorgt goed voor zijn tanden én zijn tandvlees. Dat geldt zeker voor zwangere vrouwen. Gezond tandvlees voorkomt vroeggeboorte van de baby.

Tandvleesontstekingen ontstaan door bacteriën in de tandplaque die het tandvlees doen zwellen. Bijna een derde van de Nederlandse bevolking lijdt eraan, meestal onbewust. De aandoening begint door gebrekkige mondhygiëne. Hoe snel zij om zich heen grijpt, hangt af van erfelijke aanleg en het type bacterie dat zich in de mond nestelt. Maar ook stress, roken en een verminderde weerstand kunnen meespelen.

Er moet meer aandacht komen voor de aandoening, vinden Frank Abbas en Arie Jan van Winkelhoff, hoogleraren aan de Rijksuniversiteit Groningen/UMCG. Niet alleen om tanden en kiezen te beschermen. Want tandvleesontsteking kan bijdragen aan tal van andere medische klachten. Tot reuma, hartklachten en vroeggeboorte aan toe.

Moeders van te vroeg geboren kinderen hebben significant vaker last van tandvleesontsteking, zo blijkt uit recent onderzoek. Andersom ziet het er naar uit dat behandeling van de ontsteking de kans op vroeggeboorte kan helpen verminderen.

De laatste jaren wordt steeds duidelijker wat precíes het verband is tussen tandvleesontsteking en andere aandoeningen. 'Door de tandvleesontsteking verkeert je immuunsysteem in een constante alarmfase,’ legt hoogleraar medische microbiologie Arie Jan van Winkelhoff uit. 'De bacteriën in de pockets kunnen in de bloedbaan terecht komen en zo ook in de rest van je lichaam problemen veroorzaken.’

Zo neemt door de ontsteking de hoeveelheid C-reactief proteïne (CRP) in het bloed toe, legt Van Winkelhoff uit, wat kan bijdragen aan hart- en vaatziekten. Ook de hoeveelheid prostaglandine (PGE) neemt toe, wat tot vroeggeboorte kan leiden.

Abbas: 'Je merkt niet dat je beginnende tandvleesontsteking hebt, omdat je de ontstekingshaard niet ziet en het ontstekingsvocht in de mond snel wordt afgevoerd. Er ontstaan dus geen abcessen, zodat je geen pijn hebt'.

Hoogleraar parodontologie Frank Abbas: 'Goed poetsen is zéker niet genoeg. Mensen moeten meer flossen, en meer gebruik maken van tandenstokers en ragers. Alleen zo houd je je tanden en kiezen écht goed schoon en voorkom je dat bacteriën in de tandplaque het tandvlees aantasten.’ Ook niet alle tandartsen besteden genoeg aandacht aan de conditie van het tandvlees, meent de parodontoloog. 'Vraag je tandarts hoe het met je tandvlees staat, is mijn advies.  Zorg dat goed gecontroleerd wordt of er een beginnende ontsteking is. Want als je het op tijd ontdekt, kun je met goede mondhygiëne een hoop problemen voorkomen. Patiënten mogen best wat mondiger worden tegen hun tandarts.

Hoe weet u als (aanstaand) zwangere of u een infectie heeft? Beter nog, hoe deze te voorkomen? Het RIVM is op 2 juni de informatiecampagne 'Voorkom infecties, uitgerekend nu!' gestart. In de folders, posters en overig voorlichtingsmateriaal staat uitgelegd wat de beste aanpak is om infecties te voorkomen. De KNOV is betrokken geweest bij de totstandkoming van deze campagne.

Kijk voor de folder op: www.rivm.nl/infectieziekten

Zondagmiddag 14 december 2008 is Nicolette Hoogland na een kort ziekbed overleden.

Nicolette heeft 18 jaar als verloskundige in Hoorn gewerkt, eerst bij de Koepoorstwegpraktijk en sinds oktober 2007 bij Eva van Hoorn.                                              

Wij gedenken haar met respect en zijn erg verdrietig door dit grote verlies.

Vrouwen en mannen leven tijdens de voortplantingsperiode net zo ongezond als daarbuiten. In de gezondheidszorg is nog onvoldoende besef hiervan. Preconceptiezorg moet niet alleen gericht zijn op het signaleren van medische risico's, maar ook op het nastreven van een gezonde levensstijl.

Dit schrijft arts-onderzoeker Fatima Hammiche van het Rotterdamse Erasmus MC in Medisch Contact. Uit onderzoek onder 183 mannen en vrouwen die het afgelopen jaar het spreekuur 'Gezond Zwanger Worden' bezochten blijkt de noodzaak van een apart preconceptiespreekuur voor voeding en leefstijl. Een ongezonde leefstijl draagt bij aan vruchtbaarheidsproblemen en zwangerschapsomplicaties.

Ongeveer een kwart van de paren met vruchtbaarheidsproblemen bleek te dik, 29% van de vrouwen en 38% van de mannen rookte, 31% van de vrouwen en 56% van de mannen gebruikte alcohol. Tachtig procent bleek te weinig groente en fruit te consumeren. Wel werd door meer dan 60% foliumzuur gebruikt. Maar net als in ander Nederlands onderzoek blijken dat vooral hoogopgeleide en autochtone Nederlandse vrouwen te zijn.

Tussen de 95 en 99 procent van alle bezoekers vindt het preconceptiespreek nuttig en informatief, meer dan 85 procent zou het anderen ook aanraden. Vrouwen blijken het prettig te vinden als hun man wordt aangesproken door anderen op hun (on)gezonde gedrag. Allochtone bezoekers beoordeelden het spreekuur positiever dan de autochtone, dat komt waarschijnlijk doordat speciale Turkse en Marokkaanse counselers werden ingezet.

Binnenkort start het Erasmus MC met een interactief leefstijlprogramma, het Personal Mobile Pregnancy Programma. Het is een attenderingsservice via de mobiele telefoon, gericht op het stimuleren van het gebruik van foliumzuur, groente en fruit en het stoppen met alcohol en roken. Via www.slimmerzwanger.nl zal het programma binnenkort beschikbaar komen.

Vandaag geeft de Gezondheidsraad positief advies over preconceptiezorg aan de minister van VWS. Afgelopen jaar heeft de KNOV een proefproject uitgevoerd waarbij verloskundigen preconceptie-advies hebben gegeven aan mensen met een kinderwens. Uit deze proef blijkt de meerwaarde van preconceptiezorg.

Daarnaast geeft de Gezondheidsraad aan dat de verloskundige en de huisarts de zorgverleners zijn die het beste preconceptiezorg kunnen geven. Preconceptiezorg sluit namelijk goed aan bij het huidige taakgebied van de verloskundige en de huisarts.

Tijdens de pilot zijn 86 consulten gegeven. De meeste vrouwen wilden het kinderwensconsult omdat zij algemene voorlichting wensten over gezond zwanger worden. Daarnaast hadden zij veel vragen over hun cyclus en vruchtbaarheid en over medische aandoeningen. Met name MBO en HBO opgeleide Nederlandse vrouwen zijn bereikt, in diverse leeftijdsgroepen. Uit de pilot blijkt verder dat zowel de lager opgeleide als allochtone vrouwen en mannen niet goed bereikt worden. 

Het merendeel is na het consult gemotiveerd geraakt om hun leefstijl aan te passen vóórdat zij zwanger worden. De meeste vrouwen vinden het logisch dat het kinderwensconsult door de verloskundige gegeven wordt.

Vandaag stuurt de KNOV een persbericht uit over de resultaten van de pilot. U vindt het persbericht op de pagina Persberichten. Gisteravond liet het televisieprogramma NOVA cliënten en deskundigen waaronder de voorzitter van de KNOV, aan het woord over het advies van de Gezondheidsraad. 

Lichaamscontact is voor baby's niet zomaar een leuk extraatje, maar van vitaal belang. Huid-op-huidcontact vermindert stress, waardoor de hersenontwikkeling optimaal kan verlopen en het kind ook op latere leeftijd minder gevoelig is voor stress en ziekten.

Sociale wetenschappers Rachel Verweij en Hedwig van Bakel schrijven in het tijdschrift Medisch Contact dat de hoeveelheid lichaamscontact die Nederlanders gewoon vinden, te weinig is. Uit Europees onderzoek blijkt dat meer huidcontact leidt tot minder huilen. Baby's die gemiddeld tien uur lichaamscontact per dag kregen, huilden 50% minder dan baby's die gemiddeld 8,5 uur per dag werden aangeraakt.

Baby's zijn toegerust met overlevingsmechanismen die erop zijn gericht bescherming door de ouders op te wekken, aldus Verweij en Van Bakel. Als ouder hun kinderen langdurig alleen laten of laten huilen of een -op die leeftijd zeker niet pedagogische- tik uitdelen, wordt het stressysteem zodanig geactiveerd, dat het schade kan opleveren. Een overactief stressyssteem is het gevolg. Het heeft negatieve effecten op het immuunsysteem, gezondheid en cognitief functioneren bij kinderen.

Een hyperactief stresssysteem werkt door tot in de volwassenheid. Volwassenen kunnen meer last hebben van angststoornissen, depressie, stressgerelateerde ziekten, slaapstoornissen, onderdrukking van het immuunsysteem en hoge bloeddruk.

Lichaamscontact en Kangaroo Care blijken stress bij baby's aanzienlijk te verminderen. De Wereld Gezondheidsorganisatie (WHO) adviseert daarom huid-op-huidcontact waar mogelijk.

Verweij en Van Bakel suggereren dat kinderartsen en andere zorgverleners zouden kunnen wijzen op het belang van lichaamscontact en troost bij stress in het eerste en tweede levensjaar. Huid-op-huidcontact zou een standaard maatregel moeten zijn vlak na de geboorte. Hulpverleners zouden ouders kunnen helpen oplossingen te zoeken voor het geven van meer lichaamscontact, zoals babymassage of het toepassen van draagdoeken of draagzakken.

Bij ruim 3% van deze producten trof de VWA een te grote hoeveelheid Listeria-bacteriën aan, bij 12% bleef het aantal bacteriën onder de wettelijke norm. Besmetting met deze bacterie tijdens de zwangerschap kan een miskraam of infecties bij de pasgeborene veroorzaken. 

Het verwerken van de voorverpakte gerookte vis in koude gerechten als bijvoorbeeld salades of op toastjes raadt de VWA af. Wél is het mogelijk om de producten te gebruiken in gerechten waarbij de vis voldoende wordt verhit (85 graden), zoals in ovenschotels of in warme sauzen. 

Listeria is een algemeen voorkomende bacterie die risico’s kan opleveren in producten die geen hittebehandeling ondergaan. De VWA trof bij dit onderzoek ook in filet américain, garnalen en voorverpakte gesneden vleeswaren Listeria-bacteriën aan. Al langer is bekend dat ook kazen van rauwe melk de Listeriabacterie kunnen bevatten en daarom in de zwangerschap moeten worden vermeden.  

Bijzonder aan de Listeriabacterie is dat deze zich blijft vermenigvuldigen, ook al is het product vacuüm verpakt en wordt het in de koelkast bewaard.  

Uitkomsten van het onderzoek zijn beschikbaar op de internetsite van de VWA.

Het aantal vrouwen dat borstvoeding geeft neemt sinds 1989 toe. Begin jaren negentig kregen twee op de drie baby’s direct na de geboorte borstvoeding, in 2006 waren dit er drie op de vier. Vooral oudere moeders blijven langer zelf voeden. Van de baby’s van 6 maanden met een moeder van 35-44 jaar kreeg 38 procent nog borstvoeding. Bij jongere moeders (15-24 jaar) was dit 23 procent.

Hoogopgeleide vrouwen geven langer borstvoeding. In de periode 2004–2006 voedde 45 procent van de hoogopgeleiden hun baby van zes maanden nog met de borst. Bij laagopgeleiden was dit 26 procent.

Wellicht is hier sprake van overlap; hoogopgeleide vrouwen kiezen vaker op een later moment voor het moederschap. (Kalmijn, 1996)

Baby’s die borstvoeding krijgen naar leeftijd van de moeder, 2004/2006

Het gebeurt in Nederland zo'n honderd keer per jaar, dat de twintig weken screeningsecho een ernstige aangeboren afwijking laat zien bij een ongeboren kind. Promotie-onderzoek van gynaecologe in opleiding Hilmar Bijma wijst uit dat  veel aanstaande ouders nauwelijks over de mogelijkheid van een slechte uitslag hebben nagedacht. De termijn van 24 weken, waarbinnen een abortus wettelijk geoorloofd is, is bovendien vaak al verstreken voordat de diagnose duidelijk is.

Bijma interviewde zowel artsen als vrouwen die te maken hebben gehad met dergelijke end of life decisions. Het blijkt dat er geen richtlijnen zijn over hoe artsen hiermee om moeten gaan. Vaak laten zij de beslissing over uitdragen of afbreken van de zwangerschap over aan de ouders  als het kind toch spontaan zal sterven. Moeilijker is de situatie waarbij het kind een aandoening heeft, waarbij het niet gelijk zal sterven.

Vijf artsen in verschillende ziekenhuizen beoordeelden de prognose van honderd kinderen met een aangeboren afwijking. Het oordeel van de artsen week in een van de drie gevallen af van de andere artsen. Bijma concludeert: 'Artsen weten het vaak niet. Ze zien dat het niet goed is, maar hoe erg niet goed? Ze kijken naar een ongeboren kind van twintig weken. Hoe zal het zich nog ontwikkelen?'

Bijma pleit voor een nationale registratie van end of life decisions na de twintig weken echo, om zo de ervaringen hiermee te bundelen.

Of de grens van 24 weken voor abortus van kinderen met een niet met het leven verenigbare afwijking gehandhaafd moet blijven, vindt Bijma een politiek debat waard. Zij vindt die grens medisch niet verdedigbaar, omdat deze kinderen toch zullen sterven.

Verder schrijft zij in haar proefschrift dat ouders beter voorgelicht moeten worden over de dilemma's die de 20 weken echo kan opleveren. Dat een vermeende pretecho soms een rampecho wordt. Ouders reageren heel verschillend op een slechte uitslag, rationeel maar ook intuïtief, aldus Bijma. Ouders denken aan hun gezin, hun partners, hun eventuele geloof. Ze zouden gemakkelijker van arts moeten kunnen wisselen, als deze het niet met hun beslissing over de zwangerschap eens is.

Hilmar Bijma promoveerde deze week aan het Erasmus MC in Rotterdam