Aambeien zijn gezwollen bloedvaatjes aan de buiten- of binnenkant van de anus. Ze kunnen behoorlijk pijnlijk zijn en hinderlijk jeuken. Aambeien ontstaan vaak, doordat de wanden van de bloedvaatjes minder stevig zijn onder invloed van hormonen en er sprake kan zijn van harde ontlasting. Soms gaan de aambeien bloeden wanneer er flink geperst wordt tijdens de ontlasting.
Tips: Vezelrijke voeding eten (zoals fruit en groente, muesli), per dag twee liter vocht te drinken, voldoende bewegen. Met deze maatregelen blijft de ontlasting vaak wat zachter en komt het iets frequenter.
Mochten de aambeien toch zijn ontstaan en heeft u er last van, kunt u dit melden bij uw verloskundige of huisarts.
Meer informatie over aambeien.

Alcohol

Wanneer u zwanger bent is het het veiligst om helemaal geen alcohol te drinken. Recent onderzoek wijst namelijk uit, dat elk gebruik van alcohol in de zwangerschap negatieve gevolgen kan hebben. Zo blijkt dat bij dagelijks gebruik van één glas alcohol het risico op een miskraam en vroeggeboorte verhoogd is. Ook kan het de psychomotorische ontwikkeling van het kind nadelig beïnvloeden. Bij twee tot zes glazen per dag loopt het kind meer risico om later een alcoholverslaving te ontwikkelen. Wordt er nog meer gedronken dan kan dit leiden tot ernstige aangeboren afwijkingen. Ook een incidentele uitschieter op bijvoorbeeld een feestje heeft negatieve gevolgen.
Meer informatie over alcoholgebruik in de zwangerschap.

Angstgevoelens

Het is normaal dat u tijdens uw zwangerschap niet alleen geniet, maar zich ook af en toe zorgen maakt. Deze zorgen kunnen heel divers zijn. Zo kan het zijn dat u bang bent voor een miskraam of een vroeggeboorte, u zich zorgen maakt over de gezondheid van uw kind, u bang bent voor de bevalling, u zich zorgen maakt over de kraamtijd en de verantwoordelijkheid, etcetera. Deze gevoelens kunnen worden veroorzaakt door hormonen, eerdere ervaringen en verhalen van anderen. Het kan zich uiten in piekeren, maar ook bijvoorbeeld in nachtmerries.
Vertel het uw verloskundige wanneer u hier last van hebt. Zij kan u het een en ander uitleggen en u hopelijk enigszins geruststellen.

Bandenpijn

Bandenpijn voelt als een scherp stekende pijn vooral aan de zijkant van de buik en in de buurt van uw liezen. De pijn ontstaat doordat de banden die de baarmoeder dragen uitrekken. Deze pijn kan de hele zwangerschap en ook in de kraamweek voorkomen. Probeer plotselinge bewegingen te vermijden. Eventueel kan een doek of een speciale band om de buik verlichting geven. Dit zorgt voor extra steun.

Bekkenklachten

Bekkenklachten ontstaan door verweking van de verbindingen tussen de bekkenbeenderen onder invloed van hormonen. Meestal begint dit proces rond twintig weken zwangerschap. Ook spelen de belasting van de groter en zwaarder wordende baarmoeder een rol bij het ontstaan van de klachten. De verweking van de verbindingen is een normaal proces en treedt bij iedere zwangere op. Het is nodig om extra ruimte te creëren in het bekken op het moment van de bevalling. Waarom de ene vrouw pijn heeft van deze veranderingen en de andere niet, is moeilijk te zeggen.
Het is van belang een evenwicht te vinden tussen rust en activiteit. Beweging is nodig om spieren op sterkte te houden en spierzwakte te voorkomen. Rust kan van belang zijn om banden en kapsels te sparen en zo verergering van klachten te voorkomen. Voor bekkenpijnklachten bestaan geen ‘wondermedicijnen'. Het zijn klachten waarbij acceptatie en tijd om ermee te leren omgaan belangrijk zijn.

Een paar tips over bekkenklachten bij specifieke handelingen.

Borstvoeding

Borstvoeding geven is een natuurlijk proces. Het is meestal niet moeilijk, maar gaat niet altijd vanzelf. Goede begeleiding en informatie zijn belangrijk voor je zelfvertrouwen bij het geven van borstvoeding. In de zwangerschap heb je als aanstaande moeder vaak al een idee of je wel of niet borstvoeding wilt gaan geven.

Verschillende factoren kunnen de keuze en mogelijkheden voor het geven van borstvoeding beïnvloeden. Bijvoorbeeld de ervaringen van uw moeder en/of uw omgeving. Indien u twijfelt over het geven van borstvoeding, raden wij u aan om met borstvoeding te starten.
Goede voorlichting en begeleiding van met name uw verloskundige en kraamverzorgster zijn erg belangrijk. Uiteindelijk bepaalt u met uw partner wat volgens u de beste keus zal zijn.

Meer informatie over borstvoeding en tevens in het kraambed ABC.

Drugs

Gebruik van alcohol en drugs tijdens de zwangerschap kan de ontwikkeling van uw kind ernstig verstoren. Middelengebruik vergroot de kans op aangeboren afwijkingen. De zwangerschap is een gevoelige periode waarin veel mis kan gaan, ook als je helemaal geen drugs gebruikt.
Heb je alcohol of drugs gebruikt toen je nog niet wist dat je zwanger was, vertel dit dan aan je huisarts of gynaecoloog. Zij kunnen onderzoek doen en ingrijpen als dat nodig is. De baby kan nog steeds gezond zijn, maar het risico op afwijkingen is wel groter geworden.

Meer informatie over drugsgebruik tijdens de zwangerschap.

Erkenning

Wanneer je niet getrouwd bent, bent u als biologische vader niet automatisch de officiële vader van het kind. Uw kind erkennen regelt u bij de burgerlijke stand van de gemeente waar u woont. Vraag bij uw gemeente na wat u mee dient te nemen voor de erkenning. U kunt uw kind op diverse momenten erkennen.

Het is bij een eerste kind aan te raden om de erkenning vroeg in de zwangerschap te regelen, liefst voor 22 weken.

Doordat u het kind erkent, krijgt uw kind erfrecht en heeft u als vader het recht en de plicht om uw kind te onderhouden. Met een erkenning krijgt u echter niet direct het ouderlijke gezag en ook geen omgangsrecht in het geval jullie relatie mis zou lopen. Om ouderlijk gezag te krijgen moet u apart verzoek indienen bij het kantongerecht. Alleen als het kind is geboren uit een geregistreerd ouderschap en de vader heeft erkend, krijgt de vader automatisch ouderlijk gezag. Bij een geregistreerd ouderschap hoeft de vader dus geen verdere actie te ondernemen om ouderlijk gezag te krijgen, wel moet het kind officieel worden erkend.

Flesvoeding

Flesvoeding is een goed alternatief voor borstvoeding.
Het bevat alleen geen antistoffen.
Er is een aantal merken in de winkel te krijgen, het is niet aan ons om één specifiek merk aan te raden. Indien er in uw familie allergieën voorkomen, verdient borstvoeding de voorkeur.
Wel is het belangrijk om in de eerste weken niet teveel soorten flesvoeding uit te proberen mochten er zich problemen voordoen. Als u kiest voor flesvoeding, adviseren wij ‘hypo- allergene voeding’.
De kraamverzorgster zal u helpen bij het klaarmaken van de voeding, de hoeveelheid en zal advies geven over de hygiëne.

Foliumzuur

In de eerste weken van een zwangerschap vormt zich bij een kind de aanleg voor het centrale zenuwstelsel. Daaruit ontstaan later de hersenen en het ruggenmerg. Het is belangrijk dat dit proces goed verloopt. Als er in dit proces een stoornis optreedt, kunnen aangeboren afwijkingen aan het ruggenmerg en of aan de hersenen ontstaan. Deze afwijkingen worden neuraal buisdefecten genoemd. Een van die afwijkingen is een open ruggetje, ook wel spina bifida genoemd. De kans om een kind met een open ruggentje te krijgen is gelukkig erg klein. In Nederland komt dit voor bij 1 op de 2.600 levend geborenen (Tijdschrift Gezondheidsvoorlichting, sept. 2000)
Gebruik van foliumzuur verkleint de kans op een kind met een neuraal buisdefect.

Wat is foliumzuur?
Foliumzuur is een vitamine, namelijk vitamine B11. Als u gezond en afwisselend eet, krijgt u normaal gesproken net voldoende foliumzuur binnen. Wanneer er sprake is van een kinderwens en wanneer u dus bezig bent om zwanger te worden, adviseren wij u te starten met het slikken van foliumzuur.

De Gezondheidsraad adviseert vrouwen met kinderwens om dagelijks 0,4 tot 0,5 mg. foliumzuur te gebruiken, vanaf 4 weken vóór de bevruchting tot 8 weken na de bevruchting. Bij een cyclus van 28 dagen is dat tot 10 weken na de eerste dag van uw laatste menstruatie.
Het is belangrijk dat u zeker bent van deze termijn, bijvoorbeeld door een termijnecho.
Van foliumzuur in deze lage dosis van 0,4 - 0,5 mg per dag zijn geen schadelijke bijwerkingen bekend. Blijf foliumzuur gebruiken ook als het niet meteen lukt om in verwachting te raken. Het kan geen kwaad om foliumzuur langer dan 10 weken zwangerschap te gebruiken.

Als u al eerder een kind heeft gekregen met een neuraal buisdefect loopt u meer risico dat de volgende baby het ook zal krijgen. In dat geval is het erg belangrijk om dagelijks een hogere dosis foliumzuur te slikken. U moet dan vóór u weer zwanger wordt contact opnemen met uw arts. Deze zal u een hoge dosering voorschrijven.

Waar kunt u foliumzuur kopen?
Bij de apotheek en bij drogisterijen. Daar zijn tabletten van 0,4 - 0,5 mg te koop. U hebt er geen recept voor nodig. Aan sommige multivitamine-preparaten is ook foliumzuur toegevoegd. Let er vooral op een vitaminepreparaat te gebruiken speciaal voor zwangeren, omdat niet alle vitamines onschadelijk zijn; teveel vitamine A kan schadelijk zijn voor het ongeboren kind.

Harde buiken

Vanaf twintig weken zwangerschap komt het voor dat de baarmoeder soms hard aanvoelt. Dit komt doordat spiercellen in de baarmoeder samentrekken. Dit is een normaal proces. De harde buiken zijn in principe pijnloos, er zit geen ritme in, ze komen dus onregelmatig voor. Tevens zijn harde buiken na een orgasme heel normaal.
In de laatste weken van de zwangerschap kunnen harde buiken iets vaker voorkomen; de baarmoeder bereidt zich op die manier voor op de bevalling.
Wanneer u veel harde buiken hebt, meldt dit dan aan uw verloskundige. Soms is het namelijk een teken dat u het wat rustiger aan moet gaan doen.

Hielprik

Jaarlijks wordt bij bijna 200.000 pasgeborenen, vanaf de vierde geboortedag, de hielprik uitgevoerd. De wijkverpleegkundige komt langs en informeert u over de hielprik. Voor de hielprik wordt het bloed van de baby, met uw goedkeuren, opgestuurd naar een landelijk laboratorium. Daar wordt het nagekeken op zestien ernstige maar zeldzame aandoeningen, waaronder een aandoening van de schildklier, een aandoening van de bijnier, een bloedziekte (sikkelcelziekte) en een aantal stofwisselingsziekten. De meeste daarvan zijn erfelijk. Ze komen gelukkig niet vaak voor. De aandoeningen zijn niet te genezen, maar wel goed te behandelen. Bijvoorbeeld met medicijnen of een dieet. Als uw kind deze ziekte heeft of drager is, wordt er contact met u opgenomen. De screening van het hielprikbloed levert belangrijke informatie op over een aantal ernstige aandoeningen. Vroegtijdige opsporing hiervan is belangrijk om schade aan de gezondheid te voorkomen of te beperken. Uw verloskundige kan dit onderwerp tijdens de zwangerschap al eens ter sprake brengen, zodat u de informatie al vroegtijdig op u in kan laten werken.

Uitgebreide informatie over de hielprik op de website van het RIVM.

Jeuk

Bij enkele zwangeren treedt jeuk over het lichaam op in de laatste weken van de zwangerschap. De jeuk verdwijnt snel weer na de bevalling. Het is dus onschuldig, maar wel een vervelende klacht. Probeer zo min mogelijk te krabben, was uzelf zonder zeep en strooi mentholpoeder op de jeukende plekken.
Soms duidt de jeuk op een ongevaarlijke aandoening aan de lever en/of galwegen welke is ontstaan door de zwangerschap. Meldt jeuk altijd tijdens het spreekuur.

Kindsbewegingen

Het is voor iedere zwangere een speciaal moment wanneer u voor het eerst uw kindje voelt bewegen. Normaal voelt u het kindje voor het eerst in de achttiende tot tweeëntwintigste week. Sommigen al eerder, sommigen wat later. Na de 28e week hoort u de baby een paar keer per dag te voelen bewegen. Voor die tijd kan het ook één of twee dagen wat rustiger in de buik zijn. Vaak beweegt de baby als u zo’n drie kwartier gaat zitten met de handen op de buik of even gaat douchen.

Kraamzorg

Vanaf het moment dat u voor de eerste echo geweest bent en de zwangerschap is bevestigd kunt u de kraamzorg regelen. Afhankelijk van hoe u zich heeft verzekerd, heeft u maximaal recht op 44 uur kraamzorg indien u van plan bent om borstvoeding te geven. Soms bepaalt uw zorgverzekeraar bij welke kraamorganisatie u zich dient aan te melden.
De taken van de kraamverzorgster zijn gericht op de verzorging van moeder en de pasgeborene.

Het is noodzakelijk om vroeg in de zwangerschap uw verzekeraar te bellen en te melden dat u zwanger bent. U kunt vragen hoeveel uren kraamzorg worden vergoed en bij welke kraamorganisatie u zich kunt inschrijven.
Bevalt u thuis, dan wordt de bevalling vergoed door uw verzekeraar. Bevalt u op eigen verzoek poliklinisch (dus in het ziekenhuis), dan heeft u waarschijnlijk een eigen bijdrage.
Dit kunt u bij uw verzekeraar navragen. Indien u poliklinisch wenst te bevallen, dient u bij de zorgverzekeraar en het kraamcentrum te informeren of uw (geregelde) kraamverzorgster van het desbetreffende kraamcentrum uw verloskundige ook in het ziekenhuis komt assisteren!

Kramp

Kramp in de benen is een bekende klacht in de zwangerschap. Met name ’s nachts schrikken zwangeren en hun partner hierdoor wakker. Het wordt waarschijnlijk veroorzaakt door een slechte bloedcirculatie en/of kou.
Laat uw partner tijdens de kramp de tenen richting uw knie duwen en strek hierbij uw been. Hierna is het lekker de plaats waar de kramp heeft gezeten even te masseren.

Maagzuur

Doordat in de zwangerschap de kringspier tussen de slokdarm en de maag verslapt, komt er soms maagsap in de slokdarm. Met name bij liggen en bukken gebeurt dit. Dit geeft een naar,
branderig gevoel met soms misselijkheid tot gevolg. Meestal neemt het toe naarmate de zwangerschap vordert, omdat de buik steeds voller wordt en de maag hierdoor steeds meer in de verdrukking komt. Soms nemen de klachten af op het moment dat het kindje ingedaald is.
Eet geen vet voedsel of pittig gekruid voedsel, drink weinig koffie, drink geen alcohol, drink weinig sinaasappelsap, drink weinig frisdrank met prik, gebruik een extra hoofdkussen ’s nachts of breng het hoofdeinde van uw bed omhoog. U kunt melk drinken of vla eten om tijdelijk minder last van het maagzuur te hebben. Er zijn ook drankjes en tabletten tegen brandend maagzuur die veilig in de zwangerschap gebruikt kunnen worden. Vraag ernaar bij de verloskundige, de apotheek of de huisarts.
Meer informatie over maagzuur.

Medicatie

Medicijnen in de vorm van pillen, poeders, capsules, injecties, zalf/crèmes en pleisters worden voorgeschreven door een arts of verloskundige. Gebruikt u medicijnen of middelen die niet door een verloskundige of arts zijn voorgeschreven, dan spreken we van ‘zelfmedicatie’.
Bij kinderwens en tijdens de zwangerschap is zorgvuldigheid altijd geboden. Zo kunnen bepaalde crèmes een schadelijke dosis vitamine A bevatten. Gebruik daarom alleen preparaten die voorgeschreven zijn en geef te kennen, dat u graag zwanger wilt worden of zwanger bent. Dit is van belang, omdat sommige stoffen al vroeg in de zwangerschap invloed kunnen hebben op de ontwikkeling van uw kind.
Vitaminepreparaten zijn niet noodzakelijk als u verstandig eet. Bij pijnklachten kunt u zonder gevaar Paracetamol innemen, maximaal 6 x 500 mg per 24 uur.

Mexicaanse griep

8 oktober 2009
Vaccinatie mogelijk van alle zwangeren na 14 weken.

Geachte mevrouw,
Deze informatie is voor u belangrijk als u zwanger bent, met een zwangerschapsduur van meer dan 14 weken (vanaf 4 maanden).
In het najaar 2009 wordt een grote toename van de besmettingen met het Nieuwe Influenza A (H1N1, "Mexicaanse griep") vewacht. Omdat zwangere vrouwen een verhoogd risico lopen op ziekteverschijnselen wordt door deskundigen van het RIVM en door de landelijke gynaecologenvereniging (NVOG) geadviseerd om vaccinatie beschikbaar te stellen aan alle gezonde zwangeren.

Indien u een vaccinatie wenst, dient u contact op te nemen met uw huisarts, deze zal de vaccinatie verzorgen.

Meer informatie over de vaccinatie tegen Nieuwe Influenza A (pdf-bestand)

Meer informatie over de vaccinatie in de folder: vragen over vaccinatie (pdf-bestand)

Misselijkheid en braken

Onder invloed van hormonen tijdens de zwangerschap kunt u zich als zwangere misselijk voelen. Met name ochtendmisselijkheid is bekend. Dit treedt meestal vroeg in de zwangerschap op en het is ook vaak een teken waaraan vrouwen merken dat ze zwanger zijn. Over het algemeen neemt de misselijkheid na de derde maand van de zwangerschap weer af.
Tips bij misselijkheid: eet ’s morgens voor het opstaan iets (laat uw partner een licht ontbijtje op bed brengen of leg ’s avonds al iets klaar), eet over de gehele dag meerdere kleine hapjes in plaats van een grote maaltijd en vermijd vet en sterk gekruid eten.
Sommige vrouwen braken ook bij de misselijkheid. Dit is normaal. Wanneer u echter alles wat u gegeten en gedronken heeft weer uitbraakt, dan is het geen normale situatie meer. Wendt u zich in dit geval tot uw huisarts of verloskundige.
Meer informatie over misselijkheid.

Miskraam

(Dreigende) miskraam

Wat is een miskraam?
Een miskraam is het verlies van een niet-levensvatbare vrucht in de eerste 16 weken van de zwangerschap.
Vaginaal bloedverlies en/ of buikpijn zijn meestal de eerste tekenen van een miskraam. Bloedverlies komt regelmatig voor bij een zwangere vrouw en kan verschillende oorzaken hebben.
Een zwangerschap waarbij bloedverlies optreedt, zal niet altijd eindigen in een miskraam. Uiteindelijk zal één op de tien zwangerschappen eindigen in een miskraam.
Meer informatie over een miskraam.

Obstipatie

Obstipatie wordt ook wel verstopping genoemd. Het betekent dat u minder vaak naar het toilet kunt gaan voor de ontlasting of dat u wel drang hebt, maar het niet lukt omdat de ontlasting bijvoorbeeld erg hard is. Het ontstaat meestal doordat hormonen in de zwangerschap de darmen wat langzamer laten werken.
Het is verstandig vezelrijke voeding te eten (zoals pruimen en groentes), per dag twee liter vocht te drinken en voldoende te bewegen. Met deze maatregelen blijft de ontlasting vaak wat zachter en komt het iets frequenter. Blijft de ontlasting hard ondanks het opvolgen van de voedingsadviezen, meldt dit dan aan uw verloskundige.
Meer informatie over obstipatie.

Pigmentatie

In de zwangerschap komt er meer hormoon vrij die de pigmentatie laat toenemen. Dit is het best te zien aan de donkere streep die zichtbaar wordt tussen uw navel en uw schaambeen. Ook worden de tepels donkerder en kunnen er vlekken ontstaan in het gezicht (zwangerschapsmasker genoemd), ter hoogte van littekens en op plaatsen waar knellende kleding heeft gezeten. De vlekken worden erger in de zon en onder de zonnebank, dus let hiermee op (smeert u zich in met een sunblocker of draag een petje).

Reizen

Wanneer u op reis gaat als u zwanger bent, moet u op een aantal zaken letten. Gaat u vliegen, informeer dan bij de vliegmaatschappij tot hoeveel weken u mag vliegen van de betreffende maatschappij (meestal is dit tot 30 weken zwangerschap geen probleem) Loop tijdens de vlucht regelmatig over het tussenpad even op en neer om in beweging te blijven. Zorg dat u de kopie van uw zwangerschapskaart bij u heeft. Informeer voor de reis of u verzekerd bent voor verloskundige hulp in het buitenland.
Reist u met de auto, stop dan elke twee uur even en loop een stukje. Draag de driepuntsgordel.
Let in het buitenland op met (vreemd) eten. Is de kaas bijvoorbeeld niet van rauwe melk gemaakt? Let tevens op de hygiëne en de kwaliteit van drinkwater.
In de wintermaanden krijgen we veel vragen over skiën. U mag gewoon skiën en ook de hoogte van het skioord levert geen problemen voor u of uw kind op. Let er wel op dat u soms wat instabieler bent wanneer u zwanger bent, neem niet teveel risico en let op andere skiërs/snowboarders.

Rhesusfactor

De Rhesus- D factor is een stof die in het bloed aanwezig is. Als u deze stof in uw bloed hebt, bent u Rhesus-D positief. Heeft u deze stof niet, dan bent u Rhesus-D negatief. Dat is niets bijzonders, het is een kwestie van erfelijkheid. Net als de kleur van uw ogen en uw haar.
Ongeveer zestien procent van de Nederlandse zwangeren is Rhesus-D negatief.
Een Rhesus-D negatieve zwangere heeft wel extra aandacht nodig om mogelijke complicaties te voorkomen. Indien zij namelijk zwanger is van een Rhesus-D positieve baby, bestaat er een kleine kans dat er tijdens de zwangerschap bloed van de baby in de bloedbaan van de moeder komt. Bij de geboorte is deze kans zelfs vrij groot. Komt er nu bloed van een Rhesus-D positieve baby in de bloedbaan van een Rhesus-D negatieve moeder, dan kan de moeder afweerstoffen tegen dat bloed gaan maken. Deze zogeheten ‘antistoffen’ kunnen via de navelstreng het bloed van de baby bereiken en afbreken. Deze baby of een volgende baby kan daardoor bloedarmoede krijgen.

Het is dus belangrijk om uw Rhesus-D factor vast te stellen.
Er zijn twee mogelijkheden:

Als u Rhesus-D positief bent, gebeurt er niets;
Als u Rhesus-D negatief bent, dan wordt uw bloed in de 30ste zwangerschapsweek nogmaals onderzocht op eventuele Rhesus-D antistoffen.
Vervolgens krijgt u binnen een week een injectie met anti- Rhesus-D immunoglobuline. Deze injectie krijgt u alleen indien u niet eerder bent bevallen van een levend kind. Deze injectie zorgt ervoor, dat de kans klein wordt dat uzelf antistoffen gaat vormen die de baby ziek kunnen maken.
De baby merkt niets van deze injectie en loopt geen enkel risico.

Indien u eerder bent bevallen van een levend kind en toch deze injectie wilt hebben, dan kan uw verloskundige hiervoor een recept voorschrijven. De kosten voor deze antistoffen zijn in dit geval voor uw eigen rekening en bedraagt ongeveer € 57.24
Nadat u bent bevallen, dan wordt uit het navelstrengbloed de Rhesus factor van uw baby bepaald. Is deze negatief, net als u, dan gebeurt er niets. Is deze positief, dan krijgt u injectie met anti-D antistoffen.

Roken

(bron: www.stivoro.nl)
Gevolgen van roken tijdens en na de zwangerschap. Een ongeboren kind is volkomen afhankelijk van zijn moeder. Via de placenta (moederkoek) krijgt het alles wat het nodig heeft om te groeien en zich te ontwikkelen. Het kind krijgt ook ongewenste stoffen aangevoerd die minder goed voor hem zijn en hem zelfs kunnen schaden. U kunt dan denken aan een hazenlip, klompvoetjes, miskraam, vroeggeboorte en een lager geboortegewicht.
Indien u zwanger bent, is het verstandig zo snel mogelijk te stoppen. In de eerste 16 weken ontstaan immers alle vitale lichaamsfuncties van uw kindje. Hoe eerder u stopt, hoe minder schade uw baby oploopt. Ook meeroken is schadelijk voor de ongeboren baby.

Wanneer u rookt, komen er giftige stoffen uit de tabak bij de ongeboren baby terecht. Deze giftige stoffen verstoren de ontwikkeling van belangrijke organen.
Als u in het eerste trimester van de zwangerschap rookt, is de kans dat er iets misgaat in de ontwikkeling van belangrijke organen of lichaamsdelen groter. In de eerste drie maanden worden namelijk alle organen ontwikkeld.

Meer informatie over roken tijdens de zwangerschap.

Rugpijn

Door het groter en zwaarder worden van de buik kan er rugpijn ontstaan. Meestal wordt dit laag in de rug gevoeld. Het is beter rugpijn proberen te voorkomen in plaats van te genezen. Enkele tips: zet bij het staan uw voeten recht onder de heupen, buig uw knieën licht en zet uw bekken in de middenstand (u voelt zelf wat de middenstand is door eens naar voren te kantelen en eens naar achteren te kantelen), probeer zo min mogelijk te bukken; buig in plaats daarvan uw knieën wanneer u iets opraapt, draag geen zware dingen meer (boodschappentas met wieltjes / zet een ouder kindje vaker in de kinderwagen), zorg voor een stevig matras.

Sauna

Bezoek aan de sauna wordt met name in de eerste 14 weken afgeraden, maar voorzichtigheid is zeker ook na deze termijn is geboden. Er wordt verondersteld dat hoge temperaturen in het begin van de zwangerschap mogelijk afwijkingen en miskramen kunnen veroorzaken. U dient voorzichtig te beginnen, want door de hormonen kan het zijn dat u minder goed de hoge temperatuur kan verdragen. Wanneer u last heeft van bijvoorbeeld duizeligheid, ga dan onmiddellijk uit de sauna. Er is te weinig onderzoek gedaan om u de juiste adviezen te geven, maar voor degenen die een bezoek aan de sauna brengen, lijkt ons het volgende van belang:

Drink extra water wanneer je de sauna bezoekt;
Ga zo laag mogelijk zitten, daar is het minder warm;
Ga niet te lang.

Seksualiteit

De beleving van seksualiteit tijdens de zwangerschap wisselt per vrouw en per zwangerschap. Bij een normaal verlopende zwangerschap zijn er geen geboden of verboden ten aanzien van seksualiteit.
Geslachtsgemeenschap kan geen miskraam of beschadiging van het kind veroorzaken.
Problemen met seksualiteit kunt u altijd met uw verloskundige, huisarts of gynaecoloog bespreken. Dit geldt ook voor eerdere, vervelende seksuele ervaringen of als u moeite heeft met een inwendig
onderzoek. Als u dit aangeeft, houdt uw verloskundig hulpverlener er ook bij de bevalling rekening
mee.
Sommige vrouwen hebben wat last van wat bloedverlies na de gemeenschap. De baarmoedermond wordt in de zwangerschap goed doorbloed. Hierdoor kan de baarmoedermond gemakkelijk iets beschadigen en iets, pijnloos bloedverlies geven. Dit is onschadelijk en betekent niet dat je geen gemeenschap meer mag hebben. Tevens zijn harde buiken na een orgasme heel normaal.

Slecht slapen

Met name de laatste weken slapen zwangeren vaak slecht. Dit komt door het vaak moeten plassen, niet meer lekker kunnen liggen of niet in slaap kunnen komen.
Tips: Drink ’s avonds niet al te veel, zodat u iets minder vaak naar het toilet moet. Probeer met behulp van een kussentje tussen uw benen, onder uw buik of in uw rug een zo prettig mogelijke houding te vinden. Elke slaaphouding is prima zolang u zich er goed bij voelt. Heeft u last van niet in slaap kunnen komen, probeer dan voor het slapen gaan iets ontspannends te doen. Ga in een warm bad liggen, drink warme melk, loop een klein rondje buiten, lees een ontspannend boek, vrij met elkaar. Ondanks al deze tips kan het slapen een probleem blijven. Probeer in dat geval overdag nog even te gaan liggen.

Spataderen

Spataderen kunnen ontstaan of verergeren in de zwangerschap. Dit komt doordat de wanden van de vaten wat slapper zijn door de hormonen en er een verhoogde druk in de vaten is door vertraagde afvoer van bloed. Spataderen kunnen pijn doen en uw benen kunnen zwaar aanvoelen.
Spataderen komen niet alleen in de benen voor, maar kunnen ook in de schaamlippen optreden. Ook hier zijn ze pijnlijk en geven ze een zwaar gevoel.
Tips: Probeer niet met uw benen over elkaar te zitten (dit geeft nog meer druk in de benen en de schaamlippen).
Probeer tijdens een rustmoment op de dag de benen hoog te leggen.
Vermijd langdurig staan, wandel regelmatig een stukje om de bloedcirculatie te bevorderen, maak af en toe draaiende bewegingen met uw voeten, draag geen hoge hakken en zet het voeteneinde van uw bed wat hoger. Verder kunt u speciale kousen of panty’s dragen die steun aan uw benen geven. Gebruik deze alleen na overleg met uw huisarts.
Helaas verdwijnen spataderen niet helemaal na de bevalling.

Sporten

Sporten is gezond, ook in de zwangerschap. Voor alle sporten geldt, luister naar je lichaam en overdrijf niet. Als u tijdens of na het sporten veel last hebt van harde buiken of buikpijn krijgt, is dit een teken van uw lichaam om u erop te wijzen, dat u net iets te fanatiek bent geweest. Ga de volgende keer iets minder gedreven aan de slag is dan het motto. Als u niet eerder aan sport hebt gedaan, is het niet verstandig om in de zwangerschap ineens heel actief te worden.
Zorg dat u voldoende vocht binnen krijgt.

Striae/striemen

Door de groei van de buik en de borsten kunnen de vezels in de huid soms scheuren. Dit wordt zichtbaar als paarse/roze lijnen op uw buik/borsten. Deze lijnen worden striae of striemen genoemd. Het is niet pijnlijk en niet gevaarlijk. Sommige vrouwen ervaren wel jeuk ter hoogte van de striae.
Niet iedere zwangere krijgt striae. Sommige zwangeren smeren een speciale striaecrême op hun buik en borsten. Helaas is niet bewezen dat dit werkt. Tip: mochten de striae jeuken dan kunt u mentholpoeder of mentholgel op de striae strooien/smeren.
Na de bevalling zullen de paarse/roze lijntjes langzaam in witte/parelmoerkleurige lijntjes veranderen. Ze gaan helaas dus niet meer helemaal weg.

Vaginale afscheiding

Tijdens de zwangerschap is er meer vaginale afscheiding. Deze afscheiding is helder van kleur en ruikt niet. In de laatste weken kan deze afscheiding dunner/waterig worden. Een enkele keer geeft dit wel eens verwarring, omdat dit ook vruchtwater zou kunnen zijn. Vruchtwater heeft echter een typische zoete geur en kan witte vlokjes bevatten wat het onderscheid makkelijker maakt.
Wanneer de afscheiding stinkt, een kleur heeft (bijvoorbeeld geel of groen), bloed bevat, irritatie of jeuk geeft, meldt dit dan aan uw verloskundige of uw huisarts. Er kan dan sprake zijn van een bacteriële infectie of schimmelinfectie welke behandeld moet worden.

Vermoeidheid

De eerste weken van uw zwangerschap kunt u erg moe zijn. Dit wordt veroorzaakt doordat er veel energie noodzakelijk is voor de ontwikkeling van het kind en alle aanpassingen in het lichaam. Tip: probeer zoveel mogelijk toe te geven aan de vermoeidheid; doe het wat rustiger aan, ga op tijd naar bed en probeer eens tussen de middag of direct na uw werk even een uurtje te slapen.
Meestal is de vermoeidheid rond twintig weken zwangerschap weer verdwenen. Sommige vrouwen voelen zich dan zelfs beter dan ooit. De laatste weken van de zwangerschap neemt de vermoeidheid meestal weer toe. Dit komt doordat de dagelijkse bezigheden u meer energie kosten in verband met de zware buik en doordat u ’s nachts slechter slaapt. Dit is normaal. Probeer ook nu weer rustig aan te doen en overdag een uurtje te slapen.

Verzekering

U heeft zich, als het goed is, verzekerd tegen ziektekosten bij een zorgverzekeraar.
Afhankelijk van hoe u zich heeft verzekerd, heeft u maximaal recht op 44 uur kraamzorg.
Soms bepaalt uw zorgverzekeraar bij welke kraamorganisatie u zich dient aan te melden.

Bevalt u thuis, dan wordt de bevalling vergoed door uw verzekeraar. Bevalt u op eigen verzoek poliklinisch (dus in het ziekenhuis), dan heeft u waarschijnlijk een eigen bijdrage die u moet betalen. Dit kunt u bij uw verzekeraar navragen. Indien u poliklinisch wenst te bevallen, dient u bij de zorgverzekeraar en het kraamcentrum te informeren of uw (geregelde) kraamverzorgster van het desbetreffende kraamcentrum uw verloskundige ook in het ziekenhuis komt assisteren!

Vliegen

De termijn waarop u nog mag vliegen verschilt sterk per vliegtuigmaatschappij. Bij de één mag u niet verder zijn dan 32 weken zwangerschap, terwijl bij de ander tot 36 weken gevlogen mag worden. Over het algemeen wordt de grens van 34 weken aangehouden. Check dus van tevoren bij de maatschappij van uw keuze wat het beleid is. Vanaf 30 weken zwangerschap vragen de meeste vliegtuigmaatschappijen om een zwangerschapverklaring. Deze kunt u van ons krijgen. Als zwangere heb je een verhoogd risico op trombose, omdat de aderen wat slapper worden en de zwangere baarmoeder de bloedstroom vanuit de benen belemmert. Als je lang stil zit wordt het risico op trombose verhoogd. Het is dus belangrijk dat u regelmatig probeert uw benen te strekken en even te gaan staan en/of lopen. Check daarom vroeg in en vraag om een stoel met extra beenruimte. Als u last heeft van spataderen is het verstandig om tijdens de vliegreis steunkousen te dragen. Draag verder kleding die niet knelt. In een vliegtuig is de lucht veel droger dan normaal. Drink daarom wat meer water dan u normaal gewend bent. Neem liever niet teveel koffie of cola, want de cafeïne versterkt het uitdrogingsproces. Overmatig uitdrogen is schadelijk voor de baby.

Voeding

Gevarieerd eten in de zwangerschap is belangrijk om alle belangrijke vitamines en mineralen binnen te krijgen. Eten uit de schijf van vijf. U hoeft niet te eten voor twee, wel kan uw behoefte aan koolhydraten verhoogd zijn en kunnen broodmaaltijden met volkoren producten en avondeten met aardappelen, rijst of pasta van belang zijn. Snoep niet te veel en wees zuinig met het gebruik van suiker. Niet te veel frisdrank en vruchtensap.

Eet geen halfrauwe rosbief, fricandeau of tartaar, filet américain of ossenworst. Was rauwe groenten en fruit goed. In (half)rauw vlees en in ongewassen groenten en fruit komt soms een parasiet voor die toxoplasmose kan veroorzaken. Besmetting tijdens de zwangerschap kan gevolgen hebben voor het kind. Als u eerder toxoplasmose hebt gehad, dan bent u tegen deze ziekte beschermd. Vleeswaren als rauwe ham, rookvlees of salami kunnen geen kwaad, omdat zij een speciale behandeling hebben ondergaan.
Eet geen producten die van rauwe melk zijn gemaakt. Deze kunnen de listeriabacterie bevatten. Gezonde volwassenen worden hier zelden ziek van, maar een ongeboren baby is er wel gevoelig voor. Zachte kazen, van het type brie, camembert en roquefort, zijn soms van rauwe, niet-gepasteuriseerde melk gemaakt. In Nederland staat dit op de verpakking vermeld (au lait cru), in het buitenland is dit niet altijd het geval. Rauwe melk (bijvoorbeeld van de boer) moet u voor gebruik koken. Listeria kan ook groeien in andere rauwe producten, zoals rauwe groente, kip, vis en vlees die lang in de koelkast bewaard worden. Listeria is niet bestand tegen verhitting door koken of bakken. Eet dus bij voorkeur voedsel dat vers of vers bereid is en bewaar dit zo kort mogelijk in de koelkast.
Eet liever geen lever tijdens de zwangerschap en niet meer dan eenmaal per dag een leverproduct als leverworst, leverpastei, hausmacher of berliner. In lever zit veel vitamine A. Te veel vitamine A kan schadelijke gevolgen hebben voor het ongeboren kind. (bron folder Zwanger!)

Voedingstips bij een aantal klachten.

Meer informatie over voeding.

Vrijen

Gemeenschap tijdens de zwangerschap is niet schadelijk of gevaarlijk. U mag dus gewoon vrijen tijdens de zwangerschap. Het kan echter wel zo zijn dat u of uw partner tijdens de zwangerschap minder zin heeft om te vrijen. Dit kan met angst te maken hebben, met uzelf onaantrekkelijk vinden, door het niet kunnen vinden van een prettige houding of door een veranderde hormoonhuishouding. Maak dit in ieder geval bespreekbaar met de ander, zodat jullie een oplossing kunnen vinden en er begrip en respect blijft bestaan. Het kan echter ook zo zijn dat u juist meer zin in seks hebt door de hormonen en door de toegenomen doorbloeding van de geslachtsorganen.
Na de gemeenschap kunt u als zwangere wat harde buiken krijgen, dit is normaal. Wanneer dit niet vanzelf afzakt, kunt u een warm bad of warme douche nemen of een warme kruik op uw buik leggen. Soms verliest u een paar druppeltjes bloed na het vrijen door kleine bloedinkjes aan de baarmoedermond. Dit kan direct na het vrijen gebeuren of na een paar dagen. Ook dit is normaal tijdens de zwangerschap en kan geen kwaad.

Vocht vasthouden

Het is normaal dat u in de zwangerschap last krijgt van dikke vingers en voeten, u houdt meer vocht vast. Met name in warme zomermaanden komt dit vaak voor. Tip: belangrijk is goed te blijven drinken en voeten regelmatig even hoog te leggen, zodat het vocht weer wat uit de benen kan zakken. Doe op tijd uw ringen af, zodat die niet vast gaan zitten. Na de bevalling zal het vocht langzaam weer verdwijnen.
Soms is vocht vasthouden een teken van een hoge bloeddruk. Vaak gaat het dan gepaard met andere klachten zoals hoofdpijn, sterretjes zien, zich niet lekker voelen. Wanneer u hier last van heeft, meldt dit uw verloskundige dan direct. Zij controleert dan uw bloeddruk en uw urine.
Meer informatie over het vasthouden van vocht.

Werk

Bepaalde werkomstandigheden kunnen risico's voor de zwangerschap met zich meebrengen. Daarom zijn er verschillende regelingen voor zwangere en pas bevallen werkneemsters. Ze zijn onder andere vastgelegd in de Arbeidsomstandighedenwet en het Besluit zwangere werkneemsters.

Werk waarin u wordt blootgesteld aan trillingen (vrachtauto's, landbouwmachines), ioniserende straling(straling van radioactieve stoffen), chemische stoffen of infectierisico's zijn niet bevorderlijk voor de gezondheid tijdens de zwangerschap. Dit geldt ook voor fysiek zwaar werk, zoals veelvuldig tillen en meer dan 10 kilo per keer, trekken, duwen of dragen. Het werken onder extreem warme of koude temperaturen kunt u beter vermijden, aangezien dit een grote belasting voor uw lichaam is.
Verder geldt dat het onwenselijk is om te werken onder overdruksituaties, zoals bijvoorbeeld met duiken. De blootstelling aan geluidsbelasting van > 80 dB(A) is iets waar u alert op moet zijn.
Als u met zulke werkomstandigheden te maken hebt, overleg dan met uw werkgever. Deze moet het werk aanpassen en u eventueel ander werk aanbieden. U kunt ook overleggen met de bedrijfsarts (Arbo-dienst) of inlichtingen vragen bij de Arbeidsinspectie.

Als u in nacht- of ploegendienst werkt, kunt u aan uw werkgever vragen om uw werk- en rusttijden
tijdens de zwangerschap aan te passen. Een zwangere heeft recht op extra pauzes en is in principe
niet verplicht om te werken in een nachtdienst of om over te werken. Deze regels gelden ook voor de eerste zes maanden na de bevalling. Als het niet mogelijk is door middel van aanpassingen uw werk gezond en veilig uit te voeren, moet de werkgever u tijdelijk ander werk aanbieden.
Bronnen: folder Zwanger (NVOG), Werk en zwangerschap (FNV Bondgenoten)
Meer informatie over werk en zwangerschap vindt u hieronder.
Link: www.arbo-advies.nl

Zonnen/zonnebank

Waanneer u zwanger bent, kan de hormoonhuishouding sterk veranderd zijn en dat leidt in het algemeen tot versterking van de huidpigmentatie. Bij sommige vrouwen kunnen zich onregelmatige pigmentvlekken in het gezicht ontwikkelen. Dit noemt men zwangerschapsmasker (in het Latijn: melasma) en kan nog lang aanwezig zijn. Bij 70% van de vrouwen verdwijnt het zwangerschapsmasker volledig binnen een jaar na de bevalling, bij sommige vrouwen pas na enkele jaren. Het is belangrijk dat u zich prettig blijft voelen. Luister naar uw lichaam. Voelt u zich benauwd of ongemakkelijk, stop dan het zonnen. Over het gebruik van de zonnebank zijn nog geen goede onderzoeksresultaten bekend en daarom kunnen wij daar geen passend advies over geven.

Zwangerschapscursus

Tijdens uw zwangerschap kunt u een zwangerschapscursus volgen. Er is een groot aanbod aan cursussen in West-Friesland. De volgende keuzes zijn onder andere mogelijk: aerobics voor zwangeren, pilates voor zwangeren, yoga, zwangerschapsgym en zwangerschapszwemmen. Wanneer u voor de eerste keer zwanger bent, is een (informatieve) zwangerschapscursus aan te bevelen. Informeer bij uw eigen verloskundige naar de verschillende cursussen bij u in de buurt of kijk op internet.
Meestal begint een cursus rond 25 weken zwangerschap.

Zwangerschapsverlof

In verband met uw zwangerschap heeft u recht op 16 weken zwangerschaps –en bevallingsverlof. Let op: bij meerlingen is dit verlof niet langer. Wel kan men, indien gewenst, bij het aangemelde kraamcentrum zorg ‘bijkopen’.
Voor een zwangerschapsverklaring met de vermoedelijke bevallingsdatum kunt u bij uw verloskundige terecht. De zwangerschapsverklaring heeft uw werkgever nodig, om uw zwangerschap te melden bij het UWV.
Meer informatie over zwangerschapsverlof.

Disclaimer
De informatie op deze website wordt met de grootst mogelijke zorgvuldigheid samengesteld, maar kan desondanks onvolkomenheden bevatten. De Verloskundige Coöperatie West-Friesland (VCWF) kan niet aansprakelijk worden gesteld voor schade als gevolg van gebruik van de informatie. Voor een persoonlijk advies adviseren wij u uw verloskundige of een andere deskundige te raadplegen. De Verloskundige Coöperatie West-Friesland (VCWF) tracht deze informatie te behandelen in overeenstemming met de geldende privacywetgeving. Het is niet toegestaan de persoonlijke inlogcodes aan derden beschikbaar te stellen. De informatie op de website wordt regelmatig aangevuld en eventuele wijzigingen worden te allen tijde met onmiddellijke ingang en zonder enige kennisgeving aangebracht.